Chế độ độc hại là một trong những chính sách quan trọng nhằm bảo vệ quyền lợi của người lao động khi làm việc trong môi trường có yếu tố nguy hiểm, độc hại hoặc ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe. Vậy các ngành nghề được hưởng chế độ độc hại gồm những ngành nào, điều kiện hưởng ra sao và mức hưởng được tính như thế nào? Cùng smart-supermarket.com.vn tìm hiểu trong bài viết dưới đây.
Các ngành nghề được hưởng chế độ độc hại hiện nay
Hiện nay, danh mục các ngành nghề, công việc nặng nhọc, độc hại và nguy hiểm được quy định cụ thể tại Thông tư 11/2020/TT-BLĐTBXH do Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội ban hành.
Nhóm ngành Y tế
Y tế là một trong những lĩnh vực có nhiều vị trí công việc thường xuyên tiếp xúc với nguồn bệnh, hóa chất, chất thải y tế, tia bức xạ và các yếu tố nguy hiểm khác. Vì vậy, nhiều cán bộ y tế được hưởng phụ cấp hoặc chế độ bồi dưỡng theo quy định.
Các vị trí phổ biến gồm:
- Bác sĩ;
- Điều dưỡng;
- Hộ sinh;
- Dược sĩ;
- Kỹ thuật viên Xét nghiệm Y học;
- Kỹ thuật viên Hình ảnh Y học;
- Nhân viên cấp cứu;
- Nhân viên làm việc tại các khoa Truyền nhiễm, Lao, Phong, HIV/AIDS, Hồi sức tích cực, Giải phẫu bệnh…
Mức hưởng phụ thuộc vào vị trí công tác thực tế, thời gian làm việc và mức độ tiếp xúc với yếu tố độc hại.
Nếu yêu thích khối ngành sức khỏe, thí sinh có thể tham khảo các chương trình đào tạo tại Cao đẳng Y Dược TPHCM với nhiều ngành như Điều dưỡng, Dược, Hộ sinh, Kỹ thuật Xét nghiệm Y học và Kỹ thuật Phục hồi chức năng. Sau khi tốt nghiệp, người học có cơ hội làm việc tại các cơ sở y tế, trong đó một số vị trí thực tế có thể được hưởng chế độ độc hại theo quy định hiện hành.
>>> Xem thêm: Chi tiết 12 điều y đức ngành Điều dưỡng chuẩn theo quy định
Nhóm ngành Khai thác mỏ
Ngành khai thác mỏ luôn nằm trong nhóm nghề có điều kiện lao động đặc biệt nặng nhọc, nguy hiểm và độc hại.
Người lao động thường xuyên phải làm việc:
- Trong hầm lò;
- Môi trường nhiều bụi than;
- Thiếu ánh sáng;
- Độ ẩm cao;
- Tiếp xúc với khí độc và nguy cơ sạt lở.
Các công việc khai thác than, khoáng sản hay khai thác quặng đều có thể được hưởng chế độ độc hại nếu đáp ứng điều kiện theo quy định.
Nhóm ngành Hóa chất
Đây là lĩnh vực có nguy cơ tiếp xúc trực tiếp với nhiều loại hóa chất độc hại ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài.
Một số nghề tiêu biểu gồm:
- Sản xuất hóa chất;
- Sản xuất sơn;
- Sản xuất phân bón;
- Sản xuất thuốc bảo vệ thực vật;
- Pha chế hóa chất công nghiệp;
- Xử lý hóa chất độc hại.
Người lao động trong ngành thường được trang bị đầy đủ phương tiện bảo hộ và hưởng chế độ phù hợp theo quy định.
Nhóm ngành Môi trường
Lĩnh vực môi trường cũng thuộc nhóm nghề có nhiều yếu tố độc hại do thường xuyên tiếp xúc với rác thải, vi sinh vật, khí độc và chất thải nguy hại. Các công việc bao gồm:
- Thu gom rác thải;
- Vận chuyển chất thải;
- Xử lý nước thải;
- Xử lý chất thải y tế;
- Xử lý chất thải nguy hại…
Đây là nhóm ngành đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.
Nhóm ngành Điện lực
Người lao động trong ngành điện thường làm việc ở môi trường có nguy cơ mất an toàn cao như điện cao thế hoặc trên độ cao lớn.
Một số vị trí tiêu biểu:
- Quản lý đường dây truyền tải;
- Vận hành trạm biến áp;
- Sửa chữa điện cao thế;
- Bảo trì hệ thống điện.
Tùy từng vị trí, người lao động có thể được hưởng phụ cấp độc hại hoặc phụ cấp nguy hiểm theo quy định.
Nhóm ngành Xây dựng
Ngành xây dựng có nhiều công việc làm việc trong điều kiện nặng nhọc, nguy hiểm như:
- Thi công công trình ngầm;
- Xây dựng hầm;
- Thi công cầu đường;
- Làm việc trên cao;
- Công trình thủy điện.
Các vị trí này thường phải đối mặt với bụi, tiếng ồn, rung lắc và nguy cơ tai nạn lao động.
Nhóm ngành Luyện kim – Cơ khí
Lĩnh vực luyện kim và cơ khí thường xuyên tiếp xúc với nhiệt độ cao, tia lửa, khói bụi kim loại và tiếng ồn lớn.
Một số nghề phổ biến:
- Luyện thép;
- Đúc kim loại;
- Gia công cơ khí;
- Hàn cắt kim loại;
- Luyện gang.
Đây là nhóm nghề được đánh giá có điều kiện lao động nặng nhọc và cần nhiều biện pháp bảo hộ.
Nhóm ngành Quốc phòng – Công an
Một số lực lượng thuộc quốc phòng và công an cũng làm việc trong môi trường đặc biệt nguy hiểm.
Có thể kể đến:
- Công binh;
- Hóa học quân sự;
- Cứu hộ cứu nạn;
- Phòng cháy chữa cháy;
- Xử lý bom mìn;
- Phòng chống thiên tai.
Tùy theo vị trí công tác, người lao động sẽ được hưởng chế độ theo quy định của Nhà nước.
Điều kiện để được hưởng chế độ độc hại
Không phải mọi người lao động thuộc các ngành nêu trên đều được hưởng chế độ độc hại. Việc áp dụng còn phụ thuộc vào môi trường làm việc và tính chất công việc thực tế. Thông thường, người lao động cần đáp ứng một hoặc nhiều điều kiện sau:
- Làm việc trong môi trường có yếu tố độc hại hoặc nguy hiểm;
- Thường xuyên tiếp xúc với hóa chất độc;
- Tiếp xúc với nguồn bệnh truyền nhiễm;
- Tiếp xúc với chất phóng xạ hoặc tia bức xạ;
- Làm việc trong môi trường có tiếng ồn, rung lắc vượt tiêu chuẩn;
- Làm việc dưới lòng đất, trên cao hoặc nơi thiếu oxy;
- Được cơ quan có thẩm quyền xác định thuộc danh mục nghề, công việc nặng nhọc, độc hại hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại.
Ngoài ra, việc hưởng chế độ còn căn cứ vào thời gian làm việc thực tế và quy định của đơn vị sử dụng lao động.
Mức hưởng chế độ độc hại được tính như thế nào?
Mức hưởng chế độ độc hại không giống nhau giữa các ngành nghề và được xác định dựa trên tính chất công việc, mức độ tiếp xúc với yếu tố nguy hiểm, độc hại cũng như quy định của cơ quan có thẩm quyền.
Đối với phụ cấp độc hại, nguy hiểm (áp dụng cho một số đối tượng theo quy định), mức phụ cấp thường được tính theo hệ số so với mức lương cơ sở, gồm 4 mức:
- Mức 1: Hệ số 0,1
- Mức 2: Hệ số 0,2
- Mức 3: Hệ số 0,3
- Mức 4: Hệ số 0,4
Công thức tính: Tiền phụ cấp độc hại = Hệ số phụ cấp × Mức lương cơ sở
Ngoài phụ cấp độc hại, một số người lao động còn được hưởng chế độ bồi dưỡng bằng hiện vật khi làm việc trong môi trường có yếu tố nguy hiểm, độc hại. Mức bồi dưỡng hiện vật được quy định theo 4 mức, tùy theo mức độ độc hại của công việc.
Lưu ý: Không phải mọi người lao động trong cùng một ngành đều được hưởng các mức trên. Việc áp dụng phụ cấp hoặc bồi dưỡng phải căn cứ vào vị trí việc làm, điều kiện lao động thực tế và quy định của pháp luật hiện hành.
Những lưu ý khi lựa chọn ngành nghề có chế độ độc hại
Nhiều học sinh khi tìm hiểu các ngành nghề được hưởng chế độ độc hại thường cho rằng đây là lợi thế khi lựa chọn nghề nghiệp. Tuy nhiên, phụ cấp độc hại chỉ là chính sách hỗ trợ và không nên trở thành tiêu chí quyết định duy nhất.
Khi lựa chọn ngành học, bạn nên cân nhắc các yếu tố như:
- Sở thích và năng lực bản thân;
- Mức độ phù hợp với công việc;
- Cơ hội việc làm sau tốt nghiệp;
- Mức thu nhập và lộ trình phát triển nghề nghiệp;
- Điều kiện làm việc và khả năng thích nghi lâu dài.
Đặc biệt đối với nhóm ngành Y tế, mặc dù một số vị trí được hưởng chế độ độc hại nhưng đây cũng là lĩnh vực đòi hỏi tinh thần trách nhiệm cao, thường xuyên làm việc dưới áp lực lớn và không ngừng cập nhật kiến thức chuyên môn.
Như vậy, các ngành nghề được hưởng chế độ độc hại chủ yếu thuộc lĩnh vực y tế, môi trường, khai thác mỏ, hóa chất, điện lực và quốc phòng. Tuy nhiên, người lao động chỉ được hưởng chế độ khi đáp ứng đúng điều kiện theo quy định. Hy vọng bài viết giúp bạn hiểu rõ hơn để lựa chọn ngành nghề phù hợp với định hướng tương lai.